POŁOŻENIE

Starożytny Egipt, położony w północno-wschodniej części Afryki, zamknięty na zachodzie wielkimi oazami takimi jak Mała Oaza czy Wielka Oaza, na wschodzie Morzem Czerwonym, I kataraktą, czyli progiem rzecznym, na południu i Deltą Nilu, która sięgała Morza Śródziemnego na północy. Obejmował od obszar około 1 mln km2, z czego tylko 30 tys. Km2 było przeznaczone na uprawę.
Rzeka Nil, przepływająca przez Starożytny Egipt dzieliła go na Egipt Dolny, czyli Deltę i Egipt Górny, czyli wąską dolinę biegnącą od I Katarakty aż do nasady Delty.
Egipt swą dominującą pozycję polityczną, gospodarczą i kulturalną zawdzięczał przede wszystkim złóż złota i miedzi w pasie gór w Pustyni Arabskiej.

Ogromne obszary pustynne w Egipcie, doskonale widoczne z przestrzeni kosmicznej nie zawsze były tak niegościnne dla ludzi. Informacje uzyskane w toku ostatnio przeprowadzonych badan archeologicznych wskazują, że w pewnych okresach pradziejowych nie tylko na obszarze pustyn egipskich, ale i na ogromnych przestrzeniach całej dzisiejszej Sahary istniały warunki środowiskowe umożliwiające życie większej ilości ludzi.

Najbardziej interesujące optimum klimatyczne w północnowschodniej Afryce przypada na okres około 5500-2350 lat p.n.e. W całym Egipcie padały wtedy częste i obfite deszcze zimowe, które umożliwiły  bujny rozwój wegetacji roślin. Wtedy właśnie wytworzyła się czerwona gleba kopalna. W dzisiejszym Sudanie granica strefy letnich opadów była przesunięta, a wraz z nią zasięg współczesnej wegetacji roślinnej. Oblicza się, ze średnie roczne opady w rejonie Gór Morza Śródziemnego wynosili około 100 mm (obecnie tylko 20 mm), na płaskowyżu Uweinat średnio ok. 50 mm rocznie (obecnie 10 mm). Jednak od 4000 r. p.n.e. wielkość opadów się zmniejszała. Około roku 2200 p.n.e. klimat upodobnił się do dzisiejszego.

Dzisiaj północnowschodnia część Afryki znajduje się w zasięgu  zarówno śródziemnomorskiej jak i tropikalnej strefy klimatycznej, a granica pomiędzy tymi strefami jest środkowy odcinek Doliny głównego Nilu, położony między 3. a 4. kataraktą. Na północy stosunkowo obfitsze deszcze  zimowe padają  dzisiaj jedynie na wybrzeżu Morza Śródziemnego i w północnej Delcie, gdzie wynoszą około 200 mm rocznie. Jednak ilość opadów maleje im dalej na południe i np. średnia opadów w  Kairze i okolicach wynosi tylko 35 mm. Na egipskim wybrzeżu Morza Czerwonego deszcze padają rzadko, a np. w porcie Qoseir średnia roczna opadów wynosi zaledwie 4 mm.

Pustynia Libijska ma słabo urozmaiconą rzeźbę pionowa. Około 40% jej powierzchni znajdującej się w na terenie dzisiejszego Egiptu, zajmują wydmy piaszczyste zalegające na pokładach piaskowca i wapienia. Zycie ludzkie koncentruje się się tutaj w oazach: Qattara, Siwa, Farafra, Dakhla, Bahriya, Charga i Selima. W południowo-zachodniej części Pustyni Zachodniej (Libijskiej) znajduje się płaskowyż Gilf el Kebir na wysokości 1000m n.p.m. Kulminacja płaskowyżu Gebel Uweinat położona jest na wysokości 1908m n.p.m. i jest to miejsce gdzie stykają się granice Sudanu, Libii i Egiptu.

Pustynia Arabska położona między Morzem Czerwonym a Nilem jest zbudowana ze skał krystalicznych. Jej rzeźbę urozmaicają Góry Morza Czerwonego, z których w kierunku Morza Czerwonego i Doliny Nilu opadają liczne wąwozy. Największy to Wadi Hammammat, który w starożytności był wykorzystywany jako szlak komunikacyjny wiodący z górnego Egiptu na wybrzeże Morza Czerwonego. W Egipcie Góry Morza Czerwonego sięgają około 500-750m n.p.m. a ich szczyty sporo ponad 1500m n.p.m. Naturalnym przedłużeniem na południe Pustyni Wschodniej jest Pustynia Nubijska, gdzie szczyty osiągają wysokość dużo większą niż w Egipcie (Jebel Oda – 2259m n.p.m.) Na Pustyni Zachodniej wody podziemne położone są bardzo głęboko pod powierzchnia ziemi, lecz na Pustyni Wschodniej wody te występują na głębokości około 8-10 metrów, a w wąwozach jeszcze płycej. Dlatego tez Na Pustyni Wschodniej jest brak większych skupisk ludności, w przeciwieństwie do Pustyni Zachodniej.

Obecnie w Egipcie osadnictwo koncentruje się w sąsiedztwie wód Nilu: w jego Dolinie, Delcie, i Oazie Fajum. Lokalne zasoby wody podziemnej oraz jej transportu z koryta Nilu do tzw. Nowej Doliny, położonej w południowej części Pustyni Zachodniej, umożliwia życie tylko stosunkowo małych skupisk ludności w oazach Pustyni Zachodniej.

©Wszelkie prawa zastrzeżone